sosyalfelsefe

 ROMANTİKLİĞİN KÖKLERİ - YKY- ÇEV.METE TUNÇAY - 2004

    Düzenleyen : Tarık Fatih Ardıç

.Matematik nasıl mükemmel dairelerle uğraşıyorsa, heykelci ve ressam da öylece ideal formlarla uğraşmalıdır. Bu, onsekizinci yüzyıl estetiğinin çoğunun akılcı anlayışıdır. (s.48)

. Montesquieu'nün söylediği, bütün insanlar gerçekte aynı şeyleri, yani, mutluluk, doyum, uyum, adalet istedikleri halde, farklı koşulların bu şeylere erişmek için farklı yolları zorunlu kıldığından ibaretti. (s.50)

.Almanlar hakkındaki gerçek, onyedinci ve onsekizinci yıllarda onların hayli geri bir taşra ülkesi olduklarıdır... Almanlar İngiltere ve Fransa'nın , hatta Hollanda'nın eriştiği merkezileşmiş devletliğe erişemediler. Almanlar onsekizinci yüzyılda, onyedincide de olduğu gibi üçyüz prenslik ve binikiyüz prenslik-altı birimle yönetiliyorlardı. (s.54)  

. Otuz Yıl Savaşı sırasında, aralarında Fransa'dan gelenlerinde bulunduğu yabancı askerler, Alman nüfusunun geniş bir kesimini mahvetmiş ve öldürmüş, bir kültürel gelişme olabilecek şeyleri kan denizleriyle ezmişti. Bu Avrupa tarihinde eşi görülmemiş bir talihsizlikti. Cengiz Han'dan beri herhangi bir sebeple bu kadar çok insan öldürülmemiş ve Almanya'ya düşen felaket, ezici olmuştu. Bu olaylar, onun ruhunu o denli ezdi ki, Alman kültürü taşralaştı, parçalanarak o minik kasvetli taşra saraylarına dağıldı. (s.55) 

.Hamann, insan toplumlarına uygulanırsa, bilimlerin bir çeşit korkutucu bürokratikleşmeye yol açacağını düşünüyordu. (s.63)

.Mason ve Gül-Haç tarikatının serpildiğ dönem, onsekizinci yüzyıldır. (s.67)

.Dostu Kant, Hamann'a astronomi biliminin nihayet tamamlandığını, astronomların artık yapabilecekleri her şeyi bildiklerini, bu bilimin bitmiş bir olarak memnuniyetle bir yana konabileceğini söylediğinde, Hamann onu yok etmek istemişti. (s.68)

.William Black'in düşmanları, onun bütün yeniçağın hainleri saydığı kimseler, Locke ve Newton'dur. Onları, gerçekliği matematiksel olarak bakışıklı parçalaara kesip ayırarak ruhu öldüren şeytanlar saymıştır; oysa gerçeklik ancak matematik-dışı bir biçimde değeri anlaşılabilecek canlı bir bütündür. (s.69)

.Deha evcilleştirilemez. Diderot- (s.72)

.Bir sanat yapıtı, bir kimsenin başka insanlara hitap eden sesidir. (s.80)

.Nesneler, onları yapanların amaçları gözönüne alınmadan anlatılamaz.(s.83)

.Herder, her türlü unutulmuş, yaşam biçimini bulup çıkarmaya çalışarak dünyayı dolaşan, özel olan, tuhaf olan, yerli olan, eldeğmemiş oşan herşeyden hoşlanan, bütün o gezginlerin, bütün o amatörlerin babası, atasıdır.(s.86)

.Bütün yüzyılların ve tyerlerin en yüksek ideallerine birden erişemeyiz. (s.86)

. Bedenimi zorlayamam, ama ruhumu zorlayabilirim. (s.114)

.Nostalji şundadır: Sonsuz olan tüketilemeyeceği ve biz onu kucaklamatya çalıştığımız için, yaptığımız hiçbir şey bizi hiçbir zaman tatmin etmeyecektir. Novalis'e nereye eğilim eğilim duyduğu, sanatının ne yönde olduğu sorulduğu zaman," Ben her zaman eve gidiyorum, her zaman babamın evine" demişti. (s.128) 

.Romantikler için bir yaşamak bir bir şey yapmaktır, yapmak da doğanızı ifade etmektir. Doğanızı ifade etmek, evrenle ilişkinizi dile getirmek demektir.(s.129)

.Sanat yapıtının işi, bizi özgürleştirmektir...Bizim içine tıkıldığımız,kopyalandığımız ve hapsedildiğimiz uylaşımsal bölmelerin pek çoğunu parçalar. (s.135)

.Tembellik; insanlığın bir zamanlar kovulduğu tanrısal cennetten bize kalmış son kıvılcımdır. - Friedrich Schlegel- (s.137)

.Romantikliğin saldırdığı bütün Batı geleneğinin temelidir.(s.143)

.Romantiklik; insan varoluşunun belirli birtakım yanlarını, özellikle de insan yaşamının ortaya çıkan resminin fena halde çarpıtılmış olduğu, büsbütün dışarıda bırakılan içsel yanlarını görmüştür. Günümüzde yol açtığı hareketlerden biri Fransa'daki varoluşçuluk denilen akımdır... Bana öyle geliyor ki, varoluşçuluk romantikliğin en hakiki kalıtçısıdır. (s.164) 

.Varoluşçuluğun temel öğretisi, esas itibariyla romantik bir öğretidir, yani dünyada yaslanılacak hiçbir şey olmadığı. (s.168)

.İnsan işlerinde tek bir yanıtın mutlaka yıkıcı olacağı düşüncesini de romantikliğe borçluyuz. İnsanlığın bütün hastalıklarının tek bir çözümü olduğuna ve bu çözümü ne pahasına olursa olsun zorlamanız gerektiğine gerçekten inanırsanız, çözümünüz adına şiddetli ve despotik bir tiran olma oılasılığınız çok yüksektir; çünkü onun önündeki bütün engelleri kaldırma arzunuz, kendilerinin yararına bu çözümü önerdiğiniz yaratıkların tahrip edilmesiyle sonuçlanacaktır.(s.172)